Okładki – Nasza Księgarnia (1985)

Tytuł: Błękitny Zamek

Autor: Lucy Maud Montgomery

Czas wydania: 1985

Tłumacz: "Tekst opracowano na podstawie wydania polskiego z 1926 r." [Karol B.]

Wydawca: Instytut Wydawniczy "Nasza Księgarnia" (Warszawa)

Druk: GZG (Gdańskie Zakłady Graficzne?) (Gdańsk) (wyd. 1. i 2.) / Drukarnia Wydawnicza im. W. L. Anczyca (Kraków) (wyd. 3. i 4.)

Strony: 158 [2]

Oprawa: miękka

Okładka: "Okładkę i stronę tytułową projektowała Krystyna Michałowska" [1]

Inne: 

– ISBN: 8310086180

– wyd. 1. – 1985, wyd. 2. – 1988, wyd. 3. – 1990, wyd. 4. – 1991.

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Rozkładówka:

Pierwsze strony:

Ostatnia strona:

[wszystkie powyższe skany zrobione i wyczyszczone przeze mnie; wyd. 4.]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Blurp: Bohaterka powieści Lucy Maud Montgomery, autorki "Ani z Zielonego Wzgórza", to dziewczyna z tak zwanej "dobrej rodziny", brzydka, niewydarzona stara panna, pełna kompleksów i – jak sądzi cały klan rodziny Stirlingów – trochę nierozgarnięta.

I oto pewnego dnia Joanna dowiaduje się, że jest ciężko chora na serce i ma przed sobą zaledwie rok życia. Postanawia przeżyć go zupełnie inaczej niż wszystkie dotychczasowe lata - odrzucają wszelkie konwenanse, ku oburzeniu całej rodziny, zrywa ze swoim środowiskiem i podejmuje pracę służącej. Nareszcie czuje się wolna i szczęśliwa.

Ale to dopiero początek drogi, która poprowadzi Joannę do Błękitnego Zamku z jej marzeń...

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Ilustracje:

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Wznowienie długo wyczekiwane

Przeglądając prasę natrafiłam na takie oto ogłoszenie:

["Echo Krakowa: pismo popołudniowe" z 20 lutego 1980, nr 40 (10595), r. 35, s. 4, https://mbc.malopolska.pl/pl/podglad/echo-krakowa-22771/]

Pochodzi ono z 1980 (czyli ponad 30 lat od ostatniego wydania Błękitnego Zamku) i jego autor musiał być zapewne dość zdesperowany w swoich poszukiwaniach, aby umieszczać je pomiędzy zapytaniami o malucha czy części do żuka. Nawet dla ludzi z epoki dziwne było to, że mimo licznych adaptacji, Błękitny Zamek nie doczekiwał się wznowień.

Wreszcie o nowym wydaniu od "Naszej Księgarni" można było przeczytać w artykule Lidii Błaszczyk Nie tylko "Ania", również w Echu Krakowa:

["Echo Krakowa: pismo popołudniowe" z 6-8 września 1985, nr 174 (11968), r. 40, s. 5, https://mbc.malopolska.pl/pl/podglad/echo-krakowa-andrzej-magdon-24372/]

Interesujący nas fragment: „Nasza Księgarnia” zapowiada wydanie jeszcze w tym roku innej, późnej powieści L. M. Montgomery. To „Błękitny zamek”, przypomniany w ostatnich latach przez kilka adaptacji: radiową, telewizyjną i sceniczną (jako musical). Może dlatego zdecydowano się wznowić po wielu latach tę powieść, bajkę nie bajkę o szarej i smutnej dziewczynie, której życie zmienia się nagle zupełnie...

Dalej w artykule wyrażona jest nadzieja na przetłumaczenie wszystkich powieści napisanych przez Maud, które wtedy jeszcze nie miały polskiej premiery, i do tablicy zostaje wywołana "Nasza Księgarnia", która istotnie w kolekcji "Lucy Maud Montgomery" chyba jako pierwsza przetłumaczy niektóre powieści a na pewno sprzeda je w spójnej szacie graficznej. Błękitny Zamek w ramach tej serii premierował w 1994 i doczekał się aż czterech wznowień.

Wyżej wyszczególniony przeze mnie fragment został później (19-20 października 1985) przedrukowany również w notce (tej samej autorki) mówiącej o zbliżającej się premierze musicalu Ania z Zielonego Wzgórza w Bałtyckim Teatrze Dramatycznym, w Głosie Pomorza, w sekcji Głos dzieci:

["Głos Pomorza" z 19-20 października 1985, nr 245, s. 8, https://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/publication/9946/edition/6422]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Recenzja z 8 kwietnia 1996:

["Świat Młodych" 1986, nr 42, s. 4, https://archive.org/details/swiat-mlodych-1986-04-08-nr-042/page/n3/mode/2up]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Wypisy z Urzędowego wykazu druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej:

["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" 1985, r. 41, nr 48, s. 848, https://polona.pl/item-view/361ad054-5105-400d-8f2e-b9b3f0b973f0/0/0155e815-0a8f-4618-abf3-f016095fcf08]

["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" 1988, r. 44, nr 19, s. 18, https://polona.pl/item-view/16b548d5-0306-42f4-bbff-801c26288512/0/c3f3a56a-8e8c-4f1f-a495-135ba77e83d2]

["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" 1990, r. 46, nr 24, s. 18, https://polona.pl/item-view/549f273f-a4a6-4fca-9e76-95c3ede8a003/0/39123405-f138-4346-99a6-8dfb6f18ef96]

["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" 1991, r. 47, nr 14, s. 16, https://polona.pl/item-view/896e45cb-9f31-4938-9ef1-4f7ab33f5767/0/17b834d7-863d-4f46-b375-63b0e0caee05]

Dla porównania skali: nakład dodruków kolejnych tomów o Ani z Zielonego Wzgórza wynosił w latach 1985-1988 50200 egzemplarzy na nakład.

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

[1] Krystyna Michałowska jest polską ilustratorką, graficzką, malarką. Oprócz okładki Błękitnego Zamku zaprojektowała kultowe ilustracje "w okienku" zdobiące cykl powieści o Ani Shirley, również wydawany przez Naszą Księgarnie.
Zob. jej stronę na Wikipedii. Zob. wywiad wspomnieniowy z ilustratorką pt. Motylki z okładki i smoki bez wąsów w: Barbara Gawryluk, Ilustratorki, ilustratorzy. Motylki z okładki i smoki bez wąsów, wyd. Marginesy, Warszawa 2019, s. 146-165.

[Barbara Gawryluk, Ilustratorki, ilustratorzy. Motylki z okładki i smoki bez wąsów, wyd. Marginesy, Warszawa 2019, s. 165]

Okładki – Oficyna Wydawnicza Rytm (2021)

Tytuł: Błękitny Zamek / BŁĘKITNY ZAMEK

Autor: Lucy Maud Montgomery

Czas wydania: nieodnotowany [1]

Tłumacz: nieodnotowany [Karol B.]

Wydawca: Oficyna Wydawnicza Rytm (Warszawa)

Druk: SIGNUM POLIGRAFIA (Łódż)

Strony: 152

Oprawa: twarda, lakierowana

Okładka: "Ilustracja na okładce: © M. Prieto [2], Represented by NORMA EDITORIAL, S.A.; Projekt graficzny okładki i stron tytułowych: Jacek Tofil"

Inne: 

– ISBN: 9788373998933 (wyd. 1, 2021), 9788373999299 (wyd. 2, 2022), 9788367927291 (wyd. 3, 2024)

– cena okładkowa: 21,00 zł (wyd. 1), 24,99 zł (wyd. 2), 33,60 zł (wyd. 3)

– część serii KLASYKA

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Rozkładówka:

Pierwsze strony:

[wszystkie powyższe skany zrobione i wyczyszczone przeze mnie]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Blurp: Romantyczna i pełna wdzięku opowieść o szacunku i dobroci. O dziewczynie, która postanowiła wyzwolić się z więzów tradycyjnej rodziny i przeżyć resztę życia zgodnie z własnymi pragnieniami. Piękna historia o szalonej namiętności i narodzinach prawdziwej miłości.

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Wypisy z Urzędowego wykazu druków wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej dotyczące wydania 2. i 3.:

["Urzędowy Wykaz Druków Wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Przewodnik Bibliograficzny" 2023, r. 79, nr 41, s. 143, https://bn.org.pl/download/document/1701414996.pdf]

["Urzędowy Wykaz Druków Wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Przewodnik Bibliograficzny" 2025, r. 81, nr 40, s. 123-124, https://bn.org.pl/download/document/1763740080.pdf]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

[1] Mimo braku daty wydania w stopce redakcyjnej, możliwe jest zbliżone określenie daty premiery. Na snapshocie oficjalnej strony Oficyny Wydawniczej Rytm z 25.07.2021 Błękitny Zamek określony jest jako nowość wydawnicza. Na poprzednim snapshocie strony z 22.06.2021 książka obecna jeszcze nie jest, premiera także musiała mieć miejsce w okresie między tymi dwoma datami.

[2] M. Prieto, według podpisu na ilustracji: Prieto Muriana, a właściwie Manuel Prieto Muriana. Ilustrator komiksowy hiszpańskiego pochodzenia. Zob. Manuel Prieto Muriana.

Adaptacje – Powieść w Teatrze Wyobraźni (1981)

[1]  

Słuchowisko radiowe zrealizowane przez rozgłośnię Polskiego Radia w Krakowie.

Cykl: Radiowy Teatr Młodych.

Premiera: cz. 1 – 12.04.1981; cz. 2. 19.04.1981; cz. 3. – 20.04.1981 [2].

Retransmisja: 27 maja, 3 i 10 czerwca 1989 roku na Czwartym Programie Polskiego Radia. [3]

Podzielone na trzy części po ok. 50 minut każda.

Na podstawie przekładu Karola B.

Adaptacja, scenariusz: Emilia Stawska
Reżyseria: Romana Bobrowska   
Realizacja akustyczna: Maria Jasińska  

Opracowanie muzyczne: Anna Woźniakowska

Aktorzy:
Magdalena Jarosz jako Joanna
Jacek Romanowski jako Eddy

oraz: Izabela Olszewska, Marta Stebnicka, Jerzy Bińczycki, Ewa Kolasińska, Halina Kuźniakowna, Halina Kwiatek, Celina Niedźwiecka, Zofia Niwińska, Adam Bednarz, Jerzy Sagan, Anna Buszewicz, Agnieszka Zięba. [4]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Posłuchaj słuchowiska:

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

[1] Fragment reklamy prasowej spektaklu Teatru Wyobraźni Wino, jedzenie i śpiew, za: https://www.polskieradio.pl/8/1874/artykul/3613176,kazdy-moze-tu-wejsc-100-lat-temu-otwarto-teatr-wyobrazni.

[2] Wycinki z ramówki Drugiego Programu Polskiego Radia:

[15.00 Radiowy Teatr Młodych "Błękitny zamek" – cz. I słuchowiska]

["Trybuna Robotnicza" z 10-12 kwietnia 1981, nr 73 (11123), s. 9, https://sbc.org.pl/Content/95229/PDF/95229.pdf]

[15.00 "Błękitny zamek" – cz. II]

[15.00 Radiowy Teatr Młodych "Błękitny zamek" – cz. III słuch]

["Trybuna Robotnicza" z 17-20 kwietnia 1981, nr 78 (11130), s. 9, https://sbc.org.pl/Content/95234/PDF/95234.pdf]

[3] Na podstawie ramówki przedstawionej w czasopiśmie Antena, za PBL. Zob. wpis w Polskiej Bibliografii Literackiej.

[4] Za: http://sluchowiska.ugu.pl/index.php?c=info&id=3492&ocena=5z.

Okładki – Wydawnictwo J. Kubickiego (1947)

Tytuł: Błękitny Zamek / BŁĘKITNY ZAMEK

Autor: Montgomery L. M. / L. M. Montgomery

Czas wydania: nieodnotowany [1947] [1]

Tłumacz: nieodnotowany [Karol B.] [2]

Wydawca: Wydawnictwo J. Kubickiego (Warszawa) [3]

Druk: Drukarnia Krakowska W. Grzelak i Sp. (Warszawa)

Strony: 229 [3]

Oprawa: kartonowa ze skrzydełkami

Okładka: ilustracja wykonana przez Józefa Kubickiego

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Rozkładówka:

Pierwsze strony:

[wszystkie powyższe skany zrobione i wyczyszczone przeze mnie]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Skan całości książki: https://polona.pl/preview/9150fb9b-9486-45a2-9c90-82bd2e637a30.

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

[1] W samej książce brak informacji o dacie wydania. Można jednak znaleźć ją w numerze Informacji Bibliograficznych Archiwum Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk za listopad i grudzień 1947 roku.

[290. Montgomery L.M.; Błękitny zamek; 1947, wyd. J. Kubickiego; 229 - 8॰]

„Informacje Bibliograficzne. Archiwum Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk” 1947, nr 11-12, s. 23, https://polona.pl/item-view/fec7a9d2-716d-4533-b45f-704af99d47a3?page=48&searchQuery=montgomery.

Zob. Agnieszka Maruszewska, Powojenne wydanie "Błękitnego zamku", 2018, https://pokrewne-dusze-maud.blogspot.com/2018/12/powojenne-wydanie-bekitnego-zamku.html.

To wydanie Błękitnego Zamku zostało także uwzględnione w katalogu wydawniczym Spółdzielni Wydawniczej "Wiedza" za kwiecień 1948 w sekcji Posiadamy na składzie i ekspediujemy następujące wydawnictwa:

[Montgomery L. M. — Błękitny zamek. Str. 230. (J. Kubicki) 380.—]

Katalog, Spółdzielnia Wydawnicza "Wiedza" 1948, s. 25, https://polona.pl/item-view/fc4f97bf-b7c2-40a8-8283-6652da6ea0e1/0/c60d90b2-4fa7-48a8-ba55-5e6c3feed415]

Oraz w majowym katalogu sprzedaży hurtowej "Czytelnika", rozdział Książki dla młodzieży:

[Montgomery: Błękitny zamek, 380.—]

Katalog sprzedaży hurtowej, Spółdzielnia Pracy i Użytkowników "Czytelnik" 1948, s. 24, https://polona.pl/item-view/0df0d217-a392-49cd-bf5e-fb6b5ce741ec/0/db6e65be-0147-4c07-98dc-c8ec6953c65b]

[2] Tak samo jak w przypadku roku wydania – w stopce redakcyjnej brak informacji o osobie tłumacza. Tekst jednak odpowiada temu, który w 1939 roku był drukowany przez Księgarnię Literacką i J. Kubickiego. Jest to więc jeden z wielu później występujących przedruków tłumaczenia Karola B.

Zob. Agnieszka Maruszewska, "Błękitny Zamek" i jego tłumacz(e) + uzupełnienie, 2017, https://pokrewne-dusze-maud.blogspot.com/2017/07/bekitny-zamek-i-jego-tumacze.html.

[3] Właścicielem wydawnictw/księgarni/antykwariatu był Józef Kubicki. Zob. Reportaż Ewy Raczyńskiej Kultowe biznesy. "Pracujemy na starych zasadach i jakoś dajemy radę", podczas pisania którego odwiedziła ciągle czynny lokal na Hożej: https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/kultowe-biznesy-pracujemy-na-starych-zasadach-i-jakos-dajemy-rade/f893vjs.

Fragment artykułu:

— Pierwsza księgarnia-antykwariat po drugiej stronie bramy. Otworzył ją Józef Kubicki, wydawca i księgarz. Tam miał księgarnie i wydawnictwo do wojny. Po wojnie był w tym miejscu sklep warzywny. Józef Kubicki zamienił się z jego właścicielem i tak antykwariat w tym dokładnie miejscu jest od lat 50. XX w. Józef Kubicki prowadzi go do 1984 r., kiedy zmarł. Antykwariat przejął jego syn, Józef Roch Kubicki i prowadził do 2018 r., kiedy zmarł. A tydzień przed pandemią w 2020 r. ten antykwariat na nowo otworzyłem ja na prośbę wdowy i córki po zmarłym Rochu, które uznały, że należy go zachować — opowiada pan Czesław, którego osoba nadaje temu antykwariatowi niezwykłą atmosferę.

Pewnego marcowego poranka...

 ...a może jednak majowego? W każdym razie, u mnie teraz jest marzec, niezależnie od tego, co na ten temat mają do powiedzenia mieszkańcy Deerwood. I chociaż nie pada deszcz, to pogoda nie jest za ładna. Siedzę sobie przy biurku, patrzę na półkę poświęconą Lucy Maud Montgomery i myślę, że nieee, ja absolutnie nie mam problemu. Ja mam po prostu niezagospodarowaną lukę badawczą.

W postaci 27 egzemplarzy tej samej książki.

I paru innych fizycznych fantów, np. programów teatralnych, audiobooka na płycie CD czy ostatecznie wydruku mojego własnego licencjatu, traktującego o pierwszym tłumaczeniu Błękitnego Zamku.

I tak to chomikuję i zbieram i zapisuję tylko poniektóre wnioski z tego zamkowego szaleństwa w różnych miejscach internetu i chyba chciałabym temu nadać w końcu jakąś strukturę. Taką przestrzenią był i nadal jest mój tumblr (https://www.tumblr.com/blekitnyzamek), który jednak ma swoje ograniczenia techniczne. I jest mimo wszystko medium społecznościowym, więc i ton wypowiedzi kształtuję tam jako mniej niż bardziej zobowiązujący. A czasem chciałabym napisać coś w sposób trochę bardziej rzeczowy i specyficzny (no i po polsku, a nie angielsku), co by się tam po prostu zgubiło.

Także zapraszam do mojego błękitnego archiwum :) Chciałabym pokryć jak najwięcej informacji na temat losów Błękitnego Zamku w Polsce. Skatalogować różne wydania, śledzić recepcję, analizować adaptacje. Pomysłów trochę jest. Chęci również.

I parę notek siedzi już w wersjach roboczych, w różnym stadium dopracowania. Czasem jako przypominajka, aby do czegoś wrócić, a czasem tylko czekając na wciśnięcie przycisku publikuj. 

Jednak aby je udostępnić, najpierw trzeba wrzucić jakiś pierwszy post, tłumaczący może nie tyle się, ale to, co tutaj w ogóle będzie mogło się dziać. Także... Opublikuj 💙