Obliczenia statystyczne dotyczące książek zawarte w tegorocznym raporcie wykonane zostały na podstawie liczby pozycji przysłanych do Biblioteki Narodowej w 2024 roku i odnotowanych w „Urzędowym Wykazie Druków Wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Przewodniku Bibliograficznym” za omawiany rok. Większość zbioru stanowią książki wydane w 2024 roku, uwzględnione zostały jednak również pozycje przysłane w tymże roku, ale opublikowane nieco wcześniej (choć nie wcześniej niż w 2020 roku). Traktowane są one jako pewnego rodzaju ekwiwalent za te tytuły wydane w roku 2024, które – jak pokazuje dotychczasowa praktyka – również zostaną przekazane do Narodowej Książnicy z opóźnieniem. [1]
⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆
Na potrzeby przejrzystości odczytu tabeli usunęłam kolumny odpowiedzialne za lata 1944–1955, 1956–1965 oraz 1966–1975, ponieważ zawsze wartością w nich obecną jest minus.
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" 1985, r. 41, nr 48, s. 848, https://polona.pl/item-view/361ad054-5105-400d-8f2e-b9b3f0b973f0/0/0155e815-0a8f-4618-abf3-f016095fcf08]
Następnie jest 5 egzemplarzy z okresu 1986-1995. Będą to kolejno:
– 2. wydanie Naszej Księgarni, 1988;
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" 1988, r. 44, nr 19, s. 18, https://polona.pl/item-view/16b548d5-0306-42f4-bbff-801c26288512/0/c3f3a56a-8e8c-4f1f-a495-135ba77e83d2]
– 3. wydanie Naszej Księgarni, 1990;
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" 1990, r. 46, nr 24, s. 18, https://polona.pl/item-view/549f273f-a4a6-4fca-9e76-95c3ede8a003/0/39123405-f138-4346-99a6-8dfb6f18ef96]
– 4. wydanie Naszej Księgarni, 1991;
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" 1991, r. 47, nr 14, s. 16, https://polona.pl/item-view/896e45cb-9f31-4938-9ef1-4f7ab33f5767/0/17b834d7-863d-4f46-b375-63b0e0caee05]
– wydanie klubu "Świat Książki", 1994;
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" 1994, r. 50, nr 26, s. 20, https://polona.pl/item-view/0424ce2b-602c-4053-b300-6883076c9a68/0/6e62d19c-2ab4-405a-88bc-3b79a0b01f22]
– wydanie Naszej Księgarni (nowa szata graficzna), 1994.
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" 1994, r. 50, nr 21, s. 19, https://polona.pl/item-view/2761c5c8-6b37-4812-af84-67926659922a/0/b52ff4c6-78f8-47d2-9119-8abe1ed20297]
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" 1996, r. 52, nr 14, s. 21, https://polona.pl/item-view/0a79d03b-122f-4c80-a25c-703691fadb47/0/5a70d16b-fdc4-4e44-a445-f12727ce1f0d]
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej, 2000, r. 56, nr 52, s. 27, https://polona.pl/item-view/c99b8797-dd63-40a8-be28-f1c861d0a9da/0/8f6d1b38-6dc7-4fe8-bff3-b0c6419eb501]
Co można na podstawie tych danych wywnioskować?
1) W tym przedziale dat (1985-2000) do Narodowej Książnicy nie trafiły edycje z Novus Orbis (ani pierwsze wydanie z 1993, ani wznowienie z 1997) w tłumaczeniu Joanny Kazimierczyk ani reprint przekładu Karola B. od Cypniewa. Dopiero w 2015 ktoś uzupełnił zbiory Biblioteki Narodowej o Błękitny Zamek z 1993 roku [2], ale z uwagi na prawie dwie dekady zwłoki, nie został on wstecznie uwzględniony w opracowywanych statystykach.
2) Polska została w latach 80. i 90. dosłownie zalana przekładem Karola B. 302000 egzemplarzy! Prawdopodobnie ledwo zauważalną mniejszość z nich stanowił nakład tłumaczenia Jolanty Bartosik. Trudno spekulować na temat tego, jakie możliwości mogło mieć wówczas Novus Orbis, ale wątpliwe, że posiadało zasoby do konkurowania z tak potężnym graczem na rynku wydawniczym jakim wtedy była Nasza Księgarnia. Na pewno egzemplarzy z okładką Krystyny Michałowskiej, z Joanną w zielonym kapelusiku na tle zamku, było co najmniej 200450, patrząc na wypisy za rok 1985 i 1988. Od 1990 nie ma upublicznionych danych o indywidualnych nakładach. Zostawia to więc pulę 101550 egzemplarzy. Z których aż 7/8 to ciągle przedruki Naszej Księgarni lub pochodnych.
⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆
Przejdźmy teraz do dwóch tabel kompilujących dane: za lata 2000-2012 i 2013-2024. Podział ten podyktowałam tym, że od 2013 w Ruchu Wydawniczym w ogóle zostaje pominięta informacja o ilości wszystkich wyprodukowanych egzemplarzy.
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" 2004, r. 60, nr 29, s. 34, https://polona.pl/item-view/af817220-545b-48e6-9202-2e1382a3a063/0/9c6ca31a-dc58-410f-9ff6-01dec8398cd1]
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej" 2008, r. 64, nr 43, s. 51, https://polona.pl/item-view/4d186efc-88d6-4e8b-9724-09b7ba20eec3/0/c3987f06-c9cc-4da8-9060-6c3b5f29557d]
⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆
Tabela za lata 2013-2024:
Rok 2013: Wznowienie przekładu Kazimierczyk przez Egmont.
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej" 2013, r. 71, s. 4288, https://www.bn.org.pl/download/document/1398350501.pdf]
Rok 2015: Przedruk tłumaczenia Kuc jako część serii Kolekcja z Zielonego Wzgórza.
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej" 2015, r. 71, s. 90, https://www.bn.org.pl/download/document/1438609655.pdf]
Rok 2020: Przedruk tłumaczenia Kuc jako część serii Kolekcja Ani z Zielonego Wzgórza.
["Urzędowy Wykaz Druków Wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Przewodnik Bibliograficzny" 2020, r. 76, nr 23, s. 123, https://www.bn.org.pl/download/document/1593513285.pdf]
Rok 2022: Audiobook z wydawnictwa Aleksandria, przekład Karola B.
["Urzędowy Wykaz Druków Wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Przewodnik Bibliograficzny" 2022, r. 77, nr 42, s. 97, https://www.bn.org.pl/download/document/1641912395.pdf]
Rok 2023: Egzemplarz za rok 2022 ze Świata Książki.
["Urzędowy Wykaz Druków Wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Przewodnik Bibliograficzny" 2023, r. 79, nr 7, s. 155, https://www.bn.org.pl/download/document/1680254482.pdf]
Tłumaczenie Karola B. wydane przez wydawnictwo Miasto Książek z 2022.
["Urzędowy Wykaz Druków Wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Przewodnik Bibliograficzny" 2023, r. 79, nr 40, s. 116, https://bn.org.pl/download/document/1699521120.pdf]
Drugie wydanie edycji z Oficyny Wydawniczej RYTM za rok 2022:
["Urzędowy Wykaz Druków Wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Przewodnik Bibliograficzny" 2023, r. 79, nr 41, s. 143, https://bn.org.pl/download/document/1701414996.pdf]
Czego brakuje? Wydań "kioskowych", od Hachette (2022) oraz RBA Coleccionables (2024); pierwszej edycji RYTM-u (2021). Nie uwzględnione zostały również podręczniki do nauki angielskiego powstałe na podstawie The Blue Castle (Poltext 2016; Słówko 2022), mimo tego, że jeden z nich (Słówko 2022) nawet został złożony do Narodowej Książnicy.
1) Błękitny Zamek w latach 1985-2024 został wydany aż 23 razy (licząc również dodruki jako osobne pozycje). 19 z nich znajduje się w katalogu Biblioteki Narodowej.
2) Brakujące egzemplarze to: wydania kioskowe (Hachette 2022; RBA Coleccionables 2024); egzemplarze od Oficyny Wydawniczej RYTM (miękka oprawa z początku lat dwutysięcznych, 1999-2002?; 1. wyd. w twardej okładce z 2021[3]) oraz od Cypniewa (z 1998 roku); wznowienia Błękitnego Zamku w Nobus Orbis z 1997 roku.
3) Brak informacji o wysokości wszystkich nakładów utrudnia szczegółową analizę, ale te dane, które mamy, dają jakieś poczucie skali. Nasza Księgarnia zlecała znacznie większe nakłady niż jakiekolwiek inne wydawnictwo wydające później Błękitny Zamek. Stąd pewnie tak silne zakorzenienie pierwszego tłumaczenia w polskiej tkance kulturowej.
⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆
[2] Fragment Przewodnika Bibliograficznego za rok 2015:
["Przewodnik Bibliograficzny: urzędowy wykaz druków wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej" 2015, r. 69, s. 4295, https://www.bn.org.pl/download/document/1467299264.pdf]
[3] Będąc bardzo nadgorliwym można by wytknąć brak trzeciego wydania tegoż wariantu z 2024, został on jednak przekazany Bibliotece Narodowej w roku 2025. Z uwagi na zarysowane daty czasowe z początku tego posta już nie próbuję jeszcze bardziej zaciemniać przekazu, dodając wpisy z Przewodnika Bibliograficznego z roku 2025, który wychodzi jako tygodnik, a nie jako opracowanie rocznego napływu książek. Być może po publikacji Ruchu Wydawniczego pokrywającego rok 2025 wrócę do tego wpisu i wtedy go odpowiednio rozszerzę :)
