Projekt archiwistyczny mający za cel zebrać w jednym miejscu jak najwięcej informacji na temat książki "Błękitny Zamek" Lucy Maud Montgomery: historia wydania, tłumaczenia, adaptacje, recepcja.
Duża część programów teatralnych Błękitnego Zamku zawiera w sobie tekst autorstwa Barbary Wachowicz przybliżający widzowi postać Lucy Maud Montgomery oraz okoliczności powstania The Blue Castle. Można zauważyć ciekawy zbieg okoliczności, że tak samo jak Maud wykorzystywała ponownie w swoich książkach raz napisane już fragmenty tekstów (np. duża część opisów natury "autorstwa" Johna Fostera to tak naprawdę wydane wcześniej w czasopismach eseje Montgomery dotyczące przyrody) tak i Wachowicz recyklingowała swoją twórczość.
Do programów teatralnych trafiała bowiem odpowiednio skracana bądź parafrazowana wersja eseju Lucy z Wyspy Księcia, który został zamieszczony w zbiorze Malwy na lawendach, będący gawędziarską relacją z podróży Wachowicz po Wielkiej Brytanii, Norwegii, Litwie, Włoszech, Szwajcarii i Polsce. Lucy z Wyspy Księcia znalazła się w ostatnim rozdziale nazwanym Varia sentymentalne, poświęcony wyprawom odbywającym się bardziej w wymiarze (jak tytuł zapowiada) sentymentalnym aniżeli fizycznym. Wachowicz podczas pisania tego tekstu była jeszcze przed swoją wyprawą na wyspę, odwiedziła ją dopiero w latach 90.
⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆
[Barbara Wachowicz, Malwy na lawendach, Wydawnictwo Radia i Telewizji, Warszawa 1983 (1. wyd. 1972), s. 525-534]
[tamże, wkładka ze zdjęciami, nienumerowana]
⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆
Inne teksty Barbary Wachowicz o Lucy Maud Montgomery:
– dyrektor i kierownik artystyczny teatru – Ewa Michnik
– zastępca dyrektora – Zenon Hajduga
– kierownik literacki teatru – Józef Opalski
– kierownik muzyczny sceny operetkowej – Marian Lida
Aktorzy:
Antonina Malarz, Grażyna Mytych, Ewa Stengl jako Joanna
Jan Lachowski, Jan Wilga jako Eddi
Krystyna Jurek, Jolanta Kaczorowska, Stefania Zacharjasz jako ciocia Tekla
Barbara Adamik, Iwona Borowicka, Maria Choma jako "cioteczka" Izabella
Krystyna Behounek, Maria Domańska, Brygida Zaborowska jako Oliwia, córka Izabelli
Elżbieta Słomczyńska, Stefania Zacharjasz jako Georginia, kuzynka
Andrzej Galos, Andrzej Pągowski, Andrzej Skwarczyńskijako stryj Beniamin, mąż Tekli
Andrzej Pągowski, Kazimierz Różewiccz jako Ryczący Abel
Jan Lachowski, Adam Ritter jako doktor Trent
Kazimierz Jędralczyk, Kazimierz Różewicz, Stanisław Ziółkowski jako Stary Redfern
Marek Bednarz, Rafał Kazanowski, Franciszek Makuch jako Parsival, narzeczony Oliwii
Bogusław Wojnowski, Władysław Woźniak jako Listonosz
Krzysztof Kiełbiński, Aleksander Kwaśny jako Chłopak I
Andrzej Całka, Wojciech Radoń jako Chłopak II
Emil Dźwigoń, Stanisław Makohon jako Chłopak III
Balet:
I numer "Marzenie Joanny" i "Finał": Anna Bil, Ilona Dworska, Renata Godek, Małgorzata Piechnik, Jolanta Symonowicz, Lidia Tomaszewska, Alina Towarnicka, Lech Druch, Marek Fima, Adam Pietrzyk, Jan Starowicz, Bogusław Wilk, Krzysztof Zakrzewicz, Marian Żak
II numer "Western": Anna Bil, Ilona Dworska, Renata Godek, Małgorzata Piechnik, Emilia Sikora, Lidia Tomaszewska, Lech Druch, Marek Fima, Jan Starowicz, Bogusław Wilk, Krzysztof Zakrzewicz, Marian Żak
III numer "Noc Świętojańska": Anna Bil, Ilona Dworska, Małgorzata Piechnik, Emilia Sikora, Lidia Tomaszewska, Alina Towarnicka, Lech Druch, Marek Fima, Jan Starowicz, Bogusław Wilk, Krzysztof Zakrzewicz, Marian Żak
Chór:
Soprany: Zofia Ciszewska, Maria Czarnecka, Wilhelmina Galas, Hanna Jończyk, Krystyna Jurek, Bożena Lewandowska, Danuta Masior, Łucja Świniarska, Anna Wątrobska, Jadwiga Wierzbicka, Grażyna Siwek, Urszula Rojek
Alty: Anna Bartnik, Teresa Kmiecik, Ewa Rogowska, Anna Szrama-Korczyńska, Renata Sejdor, Beata Salawa, Barbara Struzik-Kępa, Mirosława Szklarska, Ewa Tomecka
Tenory: Andrzej Całka, Igor Górniak, Rafał Kazanowski, Wojciech Radoń, Bogusław Wojnowski, Władysław Woźniak
Basy: Emil Dźwigoń, Kazimierz Jędralczyk, Krzysztof Kiełbiński, Aleksander Kwaśny, Stanisław Makohon, Jerzy Szawel, Marek Bednarz, Michał Roszak, Ludomir Rogalewski
"... Wachowicz [...] napisała libretto "Błękitnego zamku" w oparciu o nie tłumaczoną nigdy w Polsce powieść": Błękitny Zamek oczywiście przetłumaczony wcześniej był, ale w 1982 roku był niedostępny do kupna, ponieważ ostatnie wydanie miało miejsce aż w 1947 r. Dopiero w 1985 r. Nasza Księgarnia wznowiła tytuł.
"...Lucy Maud dedykowała [Błękitny Zamek] wielkiej miłości swego życia Ephraimowi Weberowi...": Ephraim Weber był wieloletnim przyjacielem Maud, z którym korespondowała od 1902 roku aż do swojej śmierci. Nie był on jednak jej niespełnioną miłością.
O krakowskiej premierze Wachowicz pisała w liście będącym częścią korespondencji między nią a Józefem Dużykiem (pracownikiem Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie). Określiła Błękitny Zamek mianem muzycznego bzdurstewka:
W 1984 roku Błękitny Zamek w tej adaptacji został obejrzany przez synową Maud oraz dwie kanadyjskie badaczki jej twórczości. Wycinki prasowe poruszające ten temat umieściłam w osobnym wpisie.
Premiera krakowskiego Błękitnego Zamku stała się powodem do przeprowadzenia wywiadu z Barbarą Kostrzewską, reżyserką spektaklu. Nazywa w nim ona Błękitny Zamek swoim ulubionym musicalem.
[1] Według dopiska z "Dziennika Polskiego" z 17-19 grudnia 1982 r, (nr 222 (11806), s. 7).
[2] Na podstawie grudniowych repertuarów teatrów umieszczonych w Dzienniku Polskim: nr 220, s. 6, nr 221, s. 6, nr 222, s. 7. Rozpiska spektakli była przedrukowywana również w numerach Echa Krakowa oraz Gazety Krakowskiej.
[3] Daty na podstawie repertuarów krakowskich teatrów z Dziennika Polskiego, Echa Krakowa i Gazety Krakowskiej.
W 1984 roku Mary Henley Rubio (badaczka i biografistka Maud), Elizabeth Waterston (również badaczka) i Ruth Macdonald (synowa Montgomery) odwiedziły Polskę. Podczas tej wizyty miały okazję zapoznać się z polskimi teatralnymi adaptacjami dzieł Maud: warszawską Anią z Zielonego Wzgórza oraz krakowską inscenizacją Błękitnego Zamku.
⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆
W roku 1984 pojechałam do Danii i Polski z Elizabeth Waterston i Ruth Macdonald, wdowie po soktorze Stuarcie Macdonaldzie. W Krakowie obejrzałyśmy imponujący musical, który powstał na podstawie Błękitnego Zamku, oraz sztukę na podstawie Ani z Zielonego Wzgórza w Warszawie. Gdy widzowie w obu teatrach dowiedzieli się, że jesteśmy z Kanady i reprezentujemy ich ukochaną L.M. Montgomery, oblegli nas tłumnie, prosząc o autografy. Gorące uczucia dla Montgomery w Polsce były zadziwiające.
[Mary Henley Rubio, Maud Montgomery. Uskrzydlona, tłum. Magdalena Koziej, Prószyński i S-ka, Warszawa 2023, s. 14]
[od lewej na zdjęciu siedzą: Elisabeth Waterston, Ruth MacDonald, Mary Henley Rubio; z tyłu stoją aktorzy przedstawienia Ania z Zielonego Wzgórza (Diana, Mateusz, Ania, ???, Maryla, Małgorzata Linde); fot. Jarosław Tarań]
[od lewej na zdjęciu: Elisabeth Waterston, Mary Henley Rubio, Ruth MacDonald, w tle (prawdopodobnie): Michael Chepesuic (kuzyn Ruth); fot. Jerzy Ochoński]
-5.png)
