Musical – Teatr Ziemi Łódzkiej (1978)

Spektakl w wykonaniu zespołu Państwowego Teatru Ziemi Łódzkiej.

Premiera: 22 czerwca 1978 r.

Spektakl zszedł z afisza w sezonie teatralny 1978/79 w wyniku zakończenia działalności Teatru Ziemi Łódzkiej [1]. 

Czas trwania: ~120 minut

"Krystyna Ślaska i Barbara Wachowicz na motywach powieści L.M. Montgomery "The Blue Castle".

Muzyka: Roman Czubaty

Na podstawie przekładu Karola B.

Piąta premiera Teatru Ziemi Łódzkiej w sezonie 1977/78.

Produkcja:
– reżyseria – Krystyna Sznerr

– scenografia – Hanna Volmer

– kierownictwo muzyczne – Edward Żuk

– choreografia – Włodzimierz Traczewski

– asystent reżysera – Włodzimierz Tympalski

– dyrektor i kierownik artystyczny teatru – Jan Perz

– kierownik literacki teatru – Władysław Orłowski

Aktorzy:

Anna Grzeszczak jako Joanna

Bogdan Juszczyk jako Edward

Maria Niedźwiecka jako ciocia Tekla

Sabina Mielczarek jako "cioteczka" Izabella

Anna Jaros jako Oliwia, córka Izabelli

Sonia Ciesielska jako Georginia, kuzynka

Andrzej Jędrzejewski / Euzebiusz Olszewski [2] jako stryj Beniamin, mąż Tekli

Tadeusz Kożusznik jako Ryczący Abel

Tadeusz Teodorczyk jako doktor Trent

Marian Harasimowicz jako Stary Redfern

Euzebiusz Olszewski / Eugeniusz Korczakowski jako Parsival

Włodzimierz Tympalski jako Listonosz

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Program spektaklu:

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Fragment spektaklu:

[Objazd (1979), reż. Lidia Kucz, https://www.etiudy.filmschool.lodz.pl/material/Objazd]

Fragment przedstawienia został uwieczniony w etiudzie szkolnej z 1979 roku, dokumentującej działanie Teatru Ziemi Łódzkiej. Wyreżyserowana została przez Lidię Kuczą, za zdjęcia odpowiadał Mieczysław Hejn. Błękitny Zamek obecny jest w drugiej sekwencji (00:37:10–01:16:14): Scena teatralna. Fragment spektaklu muzycznego kręcony z bocznego balkonu. Jest to część repryzy piosenki wieńczącej pierwszy akt sztuki. Ma ona miejsce już po wyprowadzce Joanny do Ryczącego Abla i zadzierzgnięciu znajomości z Edwardem: co jest źródłem plotek w całym Deerwood...

Zespół: Gdy ludzie wezmą nam za złe/ Pozycja nasza skończy się

Tekla: To fatalna sytuacja!

Beniamin: Jakby we mnie piorun trzasł!

Izabella: Żeby ta kompromitacja miała spotkać--

Zespół: Miała spotkać/ Miała spotkać właśnie nas!

Izabella: Nie ma taktu ta dziewczyna

Georginia: Ani serca nie ma, nie

Oliwia: Żeby tak się zapominać...

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Reklama spektaklu:

[A może do teatru?, "Trybuna Ludu" z 10 września 1978, https://encyklopediateatru.pl/artykuly/260088/a-moze-do-teatru]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Recenzja przedstawienia z 14 września 1978 roku:

[jb, "Błękitny Zamek", "Dziennik Popularny" z 14 września 1978, nr 288 (9090), s. 6, https://bc.wbp.lodz.pl/dlibra/publication/54370/edition/51934/content]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Teatr Ziemi Łódzkiej pomimo posiadania siedziby na ul. Kopernika 8 w Łodzi, miał charakter obwoźny. Prowadził objazd po województwach: częstochowskim, katowickim, kieleckim, konińskim, łódzkim, piotrowskim, płockim, radomskim, skierniewickim, suwalskim, sieradzkim i włocławskim [3].

Stąd można znaleźć wycinki mówiące o tym, że Błękitny Zamek był grany w różnych miejscowościach, takich jak:

– Kutno

[Wojewódzki informator kulturalny, "Tygodnik Płocki" z 24 września 1978, s. 10, https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/Content/36982/PDF/36982.pdf]

– Chorzów:

["Goniec Górnośląski" z 23-29 maja 1979, nr 21 (1170), s. 8, https://www.sbc.org.pl/publication/551453]

["Goniec Górnośląski" z 29 maja-5 czerwca 1979, nr 22 (1171), s. 6, https://www.sbc.org.pl/publication/551454]

– Jastrzębie-Zdrój:

["Nasze Problemy" z  25-31 maja 1979, nr 21 (138), s. 7, https://www.sbc.org.pl/publication/795237]

["Nasze Problemy" z 1-6 czerwca 1979, nr 22 (139), s. 7, https://www.sbc.org.pl/publication/795238]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Wypis z Almanachu sceny polskiej 1977/78, kategoria Premiery z Teatru Ziemi Łódzkiej:

[Almanach sceny polskiej 1977/78, red. Kazimierz Andrzej Wysiński, t. XIX, Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, s. 72, https://repozytorium.ispan.pl/dlibra/publication/63844/edition/59992/content]

Przedstawienie zostało wystawione 11 razy w tym sezonie i zebrało 2284 widzów.

Wypis z Almanachu sceny polskiej 1978/79, indeks przedstawiający polskie sztuki o największej frekwencji:

[Almanach sceny polskiej 1978/79, red. Kazimierz Andrzej Wysiński, t. XX, Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, s. 260, https://repozytorium.ispan.pl/dlibra/publication/63845/edition/59993/content]

W tym sezonie Błękitny Zamek zagościł również na deskach Teatru Muzycznego we Wrocławiu, w którym zagrano 30 spektakli. Pozostała setka ze 130 odnotowanych wystawień musiała więc należeć do Teatru Ziemi Łódzkiej. W podobny sposób można obliczyć publikę tej wersji: Błękitny Zamek we Wrocławiu widziało 13759 osób, a więc obwoźną wersję łódzkiej grupy teatralnej musiało zobaczyć 31090, aby obie realizacje razem dawały wynik 44849 widzów.

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

[1] Po zakończeniu sezonu teatralnego w 1979 roku Teatr Ziemi Łódzkiej zmienił nazwę na Teatr im. Juliana Tuwima i zaczął kierować swój repertuar do młodszego widza. Nie było więc w nim miejsca na Błękitny Zamek.

[2] W pierwszej kolejności wymienione są nazwiska obecne na plakacie. Według programu w rolach stryja Beniamina i Parsivala obsadzono po dwóch aktorów. Euzebiusz Olszewski mógł występować w obu z nich.

[3] Almanach sceny polskiej 1977/78, red. Kazimierz Andrzej Wysiński, t. XIX, Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, s. 59, https://repozytorium.ispan.pl/dlibra/publication/63844/edition/59992/content.

Okładki – Świat Książki (2022)

Tytuł: BŁĘKITNY ZAMEK

Autor: L. M. Montgomery

Czas wydania: 29 kwietnia 2022

Tłumacz: Karol Borawski [Karol B.]

Wydawca: Wydawnictwo Świat Książki (Warszawa)

Strony: 240 w wersji papierowej

Formaty: EPUB (2.99 MB), MOBI (6.52 MB)

Okładka: nieodnotowano [Joanna Wasilewska [1]]

Inne: 

– ISBN: 9788382896411

– cena: 39,40 zł

– część Ekskluzywnej Kolekcji Klasyki

– jest to wydanie bliźniacze do wersji papierowej Świat Książki 2022

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Pierwsze strony:

[screeny na podstawie darmowego fragmentu w formacie EPUB]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Darmowy fragment ebooka: https://www.swiatksiazki.pl/blekitny-zamek-ekskluzywna-edycja-6855483-e-book.html. Obejmuje on trzy pierwsze rozdziały.

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Blurb: Niezapomniana opowieść o odwadze i miłości. Czy Joanna Stirling kiedykolwiek ucieknie od swojej surowej rodziny i znajdzie prawdziwą miłość?

Joanna ma 29 lat, jest niezamężna i nigdy nie była zakochana. Mieszkając z apodyktyczną matką i wścibską ciotką, ucieka w świat „zakazanych” książek i marzeń o Błękitnym Zamku – miejscu, w którym może być tym, kim naprawdę chce. Gdy dowiaduje się, że ma przed sobą zaledwie rok życia, buntuje się przeciwko rodzinie i odkrywa nowy, zdumiewający świat, pełen miłości i przygód daleko wykraczających poza jej najskrytsze wyobrażenia.

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

[1] Okładka identyczna jak w wydaniu papierowym, gdzie została zaprojektowana przez Joannę Wasilewską. Zob. inne zaprojektowane przez nią okładki do książek Montgomery zawarte w jej portfolio.

Ilustracja klatki użyta w projekcie: No-longer-here, Birdcage, Cage, Bird Cage royalty-free stock illustration. Free for use & download, 28 marca 2016, https://pixabay.com/illustrations/birdcage-cage-bird-cage-black-1283871/.

Adaptacje – MDK Świętochłowice (2009)

[1]

Spektakl w wykonaniu grupy teatralnej działającej przy Miejskim Domu Kultury w Świętochłowicach.

Prapremiera: 8 i 9 czerwca 2009 w Teatrze Gry i Ludzie (Dąbrówka Mała, Katowice)

Premiera: 10 czerwca 2009 w Miejskim Domu Kultury (Świętochłowice)

Czas trwania: ???

Na podstawie przekładu Karola B.

Produkcja:
– scenariusz i reżyseria – Anna Leśniak
– choreografia – Anna Kandziora

– opracowanie muzyczne – Agnieszka Miłek

Aktorzy:

Anna Wysocka jako Joanna

Adam Edner jako Edi

Jakub Piwowarczyk / Piotr Salwa [2] jako Abel

Duszki: Dominik Więcek, Anita Parzentna, Anna Stępień (też: Tekla), Aleksandra Czarnota

Ciotki i wujkowie: Magdalena Noga, Aleksandra Soroko / Katarzyna Pietrowska, Natalia Badurczyk, Klaudia Pierz

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Zdjęcia ze spektaklu:

[fot. Patrycja Pawęzowska [3], za: "SOSNArt" 2009, nr 12 (23), s. 6, https://sbc.org.pl/Content/124847/PDF/SOSNArt_2009_R000_012_(23).pdf]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Fragmenty przedstawienia z 8 czerwca 2009:

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Castingi:

["Goniec Górnośląski" z 18-24 września 2008, nr 38 (2655), s. 16, https://www.sbc.org.pl/publication/843529]

["Goniec Górnośląski" z 25 września-1 października 2008, nr 39 (2656),  s. 4, https://www.sbc.org.pl/publication/843530]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Przygotowania do spektaklu:

[KL, Taniec w kolorze błękitu, "Goniec Górnośląski" z 12–18 lutego 2009, r. 52, nr  6 (2675), s. 12, https://sbc.org.pl/Content/786461/PDF/BŚ-IV218878-2009-0006.pdf?handler=pdf]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

O spektaklu:

[Ewelina Nakielska, A tuż za Brynicą „Błękitny zamek” w Teatrze „Gry i Ludzie”, "SOSNArt" 2009, nr 12 (23), s. 6, https://sbc.org.pl/Content/124847/PDF/SOSNArt_2009_R000_012_(23).pdf]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Później spektakl był również wystawiany w ramach I edycji Nocy w Teatrze organizowanej Teatr Śląski w Katowicach 21 czerwca 2009 [3].

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

[1] Plakat zaczerpnięty z bloga Pokrewne Dusze. Odnośnik do załączonego tam źródła grafiki (http://ekspresja.bloog.pl/id,4714366,title,blekitny-zamek,index.html?smoybbtticaid=619786) jest już nieaktywny.

[2] Obsada podana w artykule z SOSNArt a ta z nagrania spektaklu różnią się, także w dwie zmieniające się osoby podaję po ukośniku w kolejności: najpierw osoba wymieniona w gazecie, następnie w napisach końcowych.

[3] Przeprosiny, "SOSNArt" 2010, nr 1 (24), s. 1, https://www.sbc.org.pl/publication/132872.

[4] Zob. Krzysztof Lisiak, Czerwcowa noc z Teatrem Śląskim, "Dziennik Teatralny Katowice" z 18 czerwca 2009, https://www.dziennikteatralny.pl/artykuly/czerwcowa-noc-z-teatrem-slaskim.html; Magdalena Loska, Odsłonimy to, co ukryte: rozmowa z Krystyną Szaraniec oraz Małgorzatą Długowską-Błach, "Dziennik Teatralny Katowice" z 20 czerwca 2009, https://www.dziennikteatralny.pl/artykuly/odslonimy-to-co-ukryte.html.

Okładki – Miasto Książek (2023)

Tytuł: Błękitny zamek

Autor: Lucy Maud Montgomery

Czas wydania: maj 2023 [1]

Tłumacz: Karol Bobrzynowski (Opracowano na podstawie wydania J. Kubickie [1946](!)) [Karol B.]

Wydawca: Wydawnictwo Miasto Książek (Wrocław)

Druk: nieodnotowano

Strony: 241

Oprawa: miękka

Okładka: "Projekt graficzny okładki: MK Studio" [2]

Inne: 

– ISBN: 9788379542789 (wyd. 1), 9788368873122 (wyd. 2)

– wyd. 1: 6 maja 2023; wyd. 2: 1 lipca 2026

– cena: 36,90 zł

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Rozkładówka:

Pierwsze strony: 

[wszystkie powyższe skany zrobione i wyczyszczone przeze mnie]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Darmowy fragment ebooka: https://miastoksiazek.pl/ksiazka/blekitny-zamek-druk/. Obejmuje on pięć pierwszych rozdziałów.

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Blurp: 29-letnia Joanna mieszka z despotyczną matką i ciotką w starym domu w Deerwood, w Kanadzie. Wyśmiewana przez rodzinę z powodu staropanieństwa i nieśmiałości, Joanna znajduje ukojenie w snuciu marzeń o Błękitnym Zamku, gdzie jest adorowana przez najprzystojniejszych rycerzy i nie musi słuchać przezwisk o „starej pannie”.

Gdy pewnego dnia dowiaduje się, że cierpi na nieuleczalną chorobę, zdaje sobie sprawę, że nie ma nic do stracenia i zaczyna żyć własnym życiem, nie przejmując się opinią rodziny i społeczeństwa. Ku zgrozie bogobojnej matki Joanna decyduje się opuścić własny i zamieszkać w domu Ryczącego Abla, lokalnego awanturnika i pijaczyny, aby zaopiekować się jego umierającą córką i swoją dawną przyjaciółką. Joanna decyduje się robić to, na co ma ochotę i żyć pełnią życia, nie tylko w wyimaginowanym, ale także tym rzeczywistym świecie.

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Wypis z Urzędowego wykazu druków wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej:

["Urzędowy Wykaz Druków Wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Przewodnik Bibliograficzny" 2023, r. 79, nr 40, s. 116, https://bn.org.pl/download/document/1699521120.pdf]

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Adnotacja "Wydanie II poprawione" najprawdopodobniej odnosi się do tego, że jest to papierowe wydanie drugiej wersji ebooka, który premierował wcześniej w wydawnictwie Mieście Książek (zob. Miasto Książki, 2021).

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

[1] Pomimo copyrightu z roku 2022, datuję to wydanie na rok 2023. Na oficjalnej stronie wydawnictwa wydanie z maja 2023 oznaczone jest jako "Wydanie I", copyright odnosić się natomiast może do zredagowanej, odświeżonej wersji ebooka, która trafiła do sprzedaży w 2022 roku, a papierowe wydanie jest jego dokładną kopią.

Edycja z 1 lipca 2026 występuje natomiast z dopiskiem "wyd. 3" na stronach pośredników (por. ofertę na stronie Platon)– prawdopodobnie jest to pokłosie dopisku "Wydanie II poprawione" w stopce redakcyjnej książki, ponieważ pomiędzy 2023 a 2026 nie natrafiłam na żadne dodruki.

[2] Zdjęcie wykorzystane na okładce:

[Mordolff, Window And Blue Wall stock photo, ID: 485995312, 28 sierpnia 2015, https://www.istockphoto.com/photo/window-and-blue-wall-gm485995312-72690577]

Okładki – Błysk (2025)

Tytuł: BŁĘKITNY ZAMEK / Błękitny zamek

Autor: Lucy Maud Montgomery

Czas wydania: 5 lutego 2025

Tłumacz: "Tłumaczenie: Karol Borawski" [Karol B.]

Wydawca: Wydawnictwo Błysk (Warszawa)

Lektor: Anna Ryźlak

Długość: 6 godz. 38 min

Formaty: MP3 (551,26 MB)

Okładka: nieodnotowano [1]

Inne: 

– ISBN: 9788368186451

– cena: 29,90 zł

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Darmowy fragment do przesłuchania: https://audioteka.com/pl/audiobook/blekitny-zamek-blysk/.

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

Blurb: „Błękitny zamek” autorstwa Lucy Maud Montgomery to urzekająca powieść, która przeniesie Cię w świat magicznych przemian, niezwykłych przygód i miłości. Historia opowiada o Valancy[!] Stirling, kobiecie w wieku 29 lat, która żyje w dusznym świecie, opresji i nieszczęśliwości. Wychowana w surowej, konserwatywnej rodzinie, Valancy nigdy nie zaznała prawdziwej radości ani wolności.

Jednak jej życie ulega całkowitej przemianie, gdy otrzymuje nieoczekiwaną diagnozę lekarską. Zdeterminowana, by wreszcie żyć pełnią życia, Valancy opuszcza dom rodzinny i wyrusza na poszukiwanie własnego miejsca na świecie. Odnajduje swój „Błękitny Zamek” – wymarzoną oazę wolności, gdzie odkrywa piękno przyrody, a także niespodziewaną miłość.

Montgomery ukazuje w tej powieści moc kobiecej niezależności, odwagę i siłę, jaką każdy z nas może odnaleźć w sobie, by zmienić swoje życie. „Błękitny Zamek” to wzruszająca, pełna humoru i optymizmu opowieść, która z pewnością wzbudzi w czytelniku zarówno śmiech, jak i łzy.

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

W udostępnionym fragmencie nazwisko Joanny jak i całego jej klanu czytane jest jako Sterling a nie Stirling. Podobnie sytuacja ma się w pełnej wersji audiobooka. Pod koniec powieści dochodzi więc do komicznej i absurdalnej sytuacji, kiedy doktor Trent każe spojrzeć Joannie na nagłówek listu, na którym napisane jest Sterling a lektorka czyta tą nazwę tak samo, jak przez całą powieść nazwisko głównej bohaterki. A więc kwestia Nie wiedziałam, że w Port Lawrence mieszkają jacyś Sterlingowie jest kompletnie pozbawiona sensu, Port Lawrence było zamieszkiwane zarówno przez Janinę Sterling jak i odległych krewnych deerwoodowskich Stirlingów (czytanych w tej wersji jako Sterlingowie).

Nie wiem, jak bardzo niechlujnie trzeba produkować audiobooki, aby nie wyłapać błędu tego kalibru ;-;

⋆⁺₊⋆ ━━━━⊱༒︎ • ༒︎⊰━━━━ ⋆⁺₊⋆

[1] Okładka wygląda jak wygenerowana za pomocą sztucznej inteligencji.